زنو

یادداشت های مهدی فاتحی درباره هنر ادبیات و سینما

نوشتن به شیوه جان آپدایک

جان آپدایک در سال 1932 در پنسیوالیا به دنیا آمد و سال پیش مرد.او در بیست سالگی در نیویورکر مشغول به کار شد و بعد از مدتی از کار در مجلات کنار کشید.آپدایک نویسنده پر کاری است که در بیشتر شکل های ادبی(نمایشنامه،رمان، داستان کوتاه،کتاب کودک،شعر و نقد)تالیفاتی دارد.او با اولین رمان هایش چند بار جایزهء ملی کتاب آمریکا را دریافت کرد و با مجموعه کارهایش دربارهء ربیت شهرت زیادی کسب کرد؛ در سال 1960با "Rabbit Run" شروع موفقی داشت و سال های1981و1990 با "Rabit is rich " و Rabbit at Rest”" دو بار پولیتزر گرفت.لیست  کل آثار آپدایک  و سال انتشار آن ها را در انتهای همین متن آورده ام.

 

اما او در مجموعه داستان کوتاه"problems" تجربیات متفاوتی از داستان کوتاه را به نمایش می گذارد داستان هایی که هر کدام ژانر متفاوتی دارند ولی نگاه ویژه و ثابتی در آن ها جاری است.آپدایک داستان های این مجموعه را بین سال های 1971 تا 1978 نوشته است سال هایی که روزهای خوشی را در آن به سر نبرده است.از ویژگی های داستان های کوتاه او که در این مجموعه مشهود است می توان گفت گاهی با موضوعات و ایده های بکر کار می کند(مثل داستان اول مجموعه) و گاه موضوع داستان ها همان موضوعاتی است که در داستان های کلاسیک آمریکایی دیده می شود اما در هر دو صورت نگاه فراگیر و گاهی رمان گونه او را می توان دید.

این مجموعه شامل بیست و سه داستان است:

 

آگهی بازگانی

دقایقی از آخرین جلسه

معتقد

فروشگاه اسلحه

چطور می توان همزمان امریکا را دوست داشت و آن را ترک کرد

نوادا

پسر

دختر و گوشهء چشمی از

اتیوپی

معامله

جدایی

زن موقت مبارک

مردی که پستانداران منقرض شده را دوست داشت

دردسر

زندگی خانوادگی در آمریکا

شعر عاشقانه برای یک  سینتی سایزر

خاطرات یک جذامی

اینحا درختان افرا می روید

پری سخت گیر

غش

The Egg Rase

جواهر جرم

 

اقیانوس  

نگاهی کلی به چند داستان از این مجموعه:

داستان"آگهی بازرگانی" یکی از داستان های خوب و غیز معمول این مجموعه است.داستان با جمله آغاز می شود:"it comes on every night" بعد تصویری کامل با تمام جزئیات گفته می شود که ابتدا فکر می کنیم شخصیت اصلی و فضای داستانی است ولی کم کم متوجه می شویم آنکه هرشب می آید چیری جز آگهی تلویزیون نیست که با تکرار و گوشزد های همیشگی اش بخشی از رنج زندگی شده است و خود به عنوان شخصیتی داستانی مطرح می شود.داستان در انتها به شکل غربب تر از شروعش به پایان می رسد.یا سوالی چهار گزینه ای با این عنوان که در این آگهی(که به طور کامل و باجزئیات شرح داده می شود.)چه چیزی تبلیغ شده است:1.Ear plug 2.natural gas 3. Lucifer’s fall 4.noting

سوال اینجاست چه کسی جرات می کند در فضای پررخوت ادبیات ما که عده ای معیار چاپ کتاب و جلسه های نقد و .. را به دست گرفته اند چنین تجربه هایی بکند؟

در داستان "دقایقی از آخرین جلسه" موضوع و پرداخت شباهت زیادی به کارهای چخوفی و قدیمی دارد(مثل بعضی دیگر از داستان های این مجموعه مثل"جدایی") نوع داستان هایی که نویسندگان خودمان از جمله ساعدی در مجموعه "شب نشینی با شکوه" به شکل های متفاوتی آن ر ا ارائه کرده است.در این داستان چند نفر از هیئت مدیرهء شرکتی در حال بررسی جایگزینی برای رئیس ادراه هستند.رئیس سابق هم که در این جلسه حاضر است حاضر به پذیرش ریاست دوباره نیست.داستان پر از دیالوگ هایی است که این افراد با هم رد و بدل می کنند و به آرامی شخصیت های برای خواننده شکل می گیرند و از حالت تیپیک در می آیند.موضوع و ایده داستان تا پایان به همین شکل ادامه پیدا می کند. داستان به خاطر دیالوگ نویسی خوب(نه همینگویی یا فاکنری بلکه مثل دیالوگ های چخوفی آنقدر هنرمندانه جذاب است که در حالت اول کاملا" معمو لی به نظر می آیند) جذاب است و خوانند را خسته نمی کند اما سخت است اگر بخواهیم در داستانی با پیرنگ باز و ساده نوشته شده ای مثل این داستان به دنبال معنا یا محتوای خاص بگردیم.

در داستان "معتقد"چهار زن خادم کلیسا و یک مرد به خاطر متروک بودن و از بین رفتن کلیسا می خواهند به کلیسای دیگری بروند اما نمی دانند با اموال و اثاثیه این کلیسا چه باید بکنند.بعد از مدتی ما می فهمیم که همه از هم جدا شده اند و به گوشه ای رفتند و ما همراه با مرد خادم که بعد از آن جریان تردید در وجودش رخنه کرده درگیر جدال شک و ایمان او می شویم.تا این جای کار داستان به طور معملی پیش می رود ولی از اینجا به بعد آپدایک جای پایش را باقی می گذارد؛ ما ادر طی چند پاراگراف شخصیت  credo را در وضعیت های متفاوتی می بینیم که با این جمله ها آغاز می شود و توصیفی از وضعیت او که با شکل روایت آپدایک سرگیجه وار شده را شاهد هستیم:

1.credo is visiting 2   2.credo surveys the new church   3. credo is in a hospital   4. credo is in a motel

نکته جالب این داستان آن است که داستان هیچ زمانی ندارد و حتی فاصله زمانی حوادث در آن هم به هیچ عنوان مشخص نسیت یعنی داستان در یک بی زمانی مطلق روایت می شود که می توان گفت یکی از مشخصات داستان های مدرن امروزی است هر چند عده ای که هنوز سر بر حکایات(برف!؟)دارند خود را مدرن فرض می کنند این مشخصه را خاص حکایت می دانند! در نمایشنامه closer که فیلمی هم بر اساس آن ساخته شده است در طول روایت و در هم تنیدن روابط و جدا شدن شخصیت ها هیچ وقت به تماشاگر گفته نمی شود چقدر گذشته و چه زمانی طی شده که رابطه به این مرحله رسیده است!)

داستان "فروشگاه اسلحه " یکی از داستان های بلند مجموعه است(نسبت به بقیهء داستان های این مجموعه) داستانی که به طور کامل بسط یافته و نویسنده سعی می کند پهنه وسیعی از شخصیت ها و حوادث را(از دیروز تا امروز)پوشش دهد.مردی می خواهد شلیک کردن را به پسرش بیاموزد که متوجه می شود تفنگی که از پدرش گرفته و سال ها در خانه نگه داشته را برای این کار می آورد ولی متوجه می شود که تفنگ دیگر کار نمی کند.آن ها(پسر،پدر،پدر بزرگ)با هم به فرشگاه اسلحه ای متروک که با پدربزرگ شان آشناست می روند تا تفنگ را تعمیر کنند ؛فضای مغازه اسلحه فروشی،خشونت صاحب آن،روشن شدن بخشی از گذشته پرخشونت پدربزرگ برای مرد باعث می شود که در الزامش برای یاد دادن استفاده از تفنگ به پسرش دست بردارد و پسر نیز  اصرارهایش را برای داشتن یک اسلحه  کنار می گذارد.

 

 

Poems:


The Carpentered Hen (1958) Telephone Poles (1963) Midpoint (1969) Tossing and Turning (1977) Facing Nature (1985) Collected  Poems 1953—1993 Americana (2001)

NOVELS:

 The Poorhouse Fair (1959) Rabbit, Run (1960) The Centaur (1963) Of the Farm (1965) Couples (1968) Rabbit Redux
(1971) A Month of Sundays (1975) Marry Me (1976) The Coup (1978) Rabbit Is Rich (1981)
The Witches of Eastwick (1984) Roger’s Version (1986) S. (1988) Rabbit at Rest (1990) IViemories of the Ford Administration (1992) Brazil (iç94) In the Beauty of the Lilies
(1996)
Toward the End of Time Gertrude and Claudius
(2000) Seek My Face (2002)
Villages (2005)


SHORT STORIES:

 
The Same Door (959)
Pigeon Feathers (1962) Olinger Stories (a selection, 1964) The Music School (1966) Bech: A Book (T97o) Museums and Women (1972) Problems and Other Stories (1979) Too Far to Go (a selection, 1979) Bech Is Back (1982) Trust Me (1987) The After4fe (I9ç) Bech at Bay (1998) Licks of Love (2000) The Complete Henry Bech (2001) The Early Stories: 1953—1975 (2003)


ESSAYS AND CRITICISM :


Assorted Prose (1965)
Picked- Up Pieces (,cr) Hugging the Shore (1983) .Just Looking (1989) Odd Jobs (iççu) Goif Dreams: Writings on Golf (1996) More Matter (1999)


PLAY:Buchanan Dying (1974)  

 MEMOIR :Self-Consciousness (1989)


CHILDREN’S BOOKS:

 The Magic Flute (1962) The Ring (1964) A Child’s Calendar (1965) Bottom’s Dream (1969) A Helpful Alphabet of Friendly
Objects
(1995)

 

 

 

 

+ مهدی فاتحی ; ۱٢:٤٩ ‎ق.ظ ; یکشنبه ۱٠ آبان ۱۳۸۸
    پيام هاي ديگران ()