زنو

شاید وقتی دیگر

مهدی فاتحی — Sat, 17 Mar 2012 19:46:54 GMT

"آمدیم نبودید رفتیم" کاش چرم شیر نامش را خط می زد!

مهدی فاتحی — Tue, 06 Mar 2012 20:43:00 GMT

نمایش "آمدیم نبودید رفتیم"تاتر که نیست شاید به سیرک نزدیک تر باشد.نمایشی چند پاره از آکروبات بازی عده ای رزمی کار همراه با موزیک های متفاوت و تصاویری که بیشتر در سینماهای چند بعدی در آن طرف آب ها برای سرگرم کردن کودکان یا شهربازی ها به نمایش درمی آید.اما مثل هر چیز دیگری هویت ایرانی گرفته است چون ما عادت داریم هر رفتار احمقانه یا مریض گونه یا نوروتیک و یا حتی رفتار عاقلانه برای امرار معاش خود را نیز نوعی رفتار اندیشمندانه چلوه دهیم و معنا و مفهوم خیال پرورانه به آن بدهیم.

نمایش "آمدیم نبودید رفتیم" نمایشی است که از تمام ابزار و وسایل استفاده می کند تا تماشاگر را به سالن بکشاند و او را جذب کند اما به خاطر چند پارگی بیش از اندازه هیچ کدام از طیف های تماشاگرانش را راضی نمی کند:حضور مهناز افشار برای جذب بازیگران سینما سیامک انصاری و برزو ارجمند برای کمدی دوستان صدا و تصویر و حرکات موزون برای سرگرم شدن و از همه تاسف بار تر محمد چرم شیر برای جذب مخاطبان جدی تاتر.از هر کدام از این ابزارها به گونه ای تیپیک استفاده شده و هر کدام هم بی ارتباط با دیگری کار خودشان را می کنند و نمایش ملغمه ای از همه چیز و هیچ چیز شده.مجموعه’ سر درگم که در ابتدایی ترین کار و هدفش نیز موفق نمی شود و ترکیبی کسالت آور گشته است زیرا برای پذیرفتن و روی صندلی نشاندن مخاطب در وهله’ اول محوریتی منظم یا به نوعی هارمونی لازم است و هر بخشی باید به شکلی جلو برنده یا اشاره کننده به آن محور اصلی کار باشد:

اینکه نام سیامک انصاری و برزو ارجمند را به عنوان بازیگر اعلام کنید و آن ها یک میان پرده طنز وسط کار داشته باشند و بروند چیزی جز دروغ گفتن گول زدن مخاطب نیست.متن چرم شیر گاه و بی گاه وسط آن شلوغی خوانده و اجرا می شود بعد کنار گذاشته می شود تا دوباره جای دیگری سر دربیاورد و در انتها سر در گم و بی معنا به پایان برسد.این چرم شیر در کنار این همه امکانات بدون خلاقیت فاصله’ زیادی دارد با چرم شیر نمایش بازخوانی رومئو ژولیت شکسپیر که با یک بازیگر و در نیم ساعت کاری با مخاطب و تماشاگرش می کند که به این زودی ها فراموش نمی شود.ادای مجریان شبکه های ماهواره ای را در آوردن و از آن طرف پلیس ها به دنبال متفرق کردن و گرفتن مردم دویدن(کاری که مدتی است هر کسی وسط نمایشش از آن استفاده می کند و تماشاگرانش را گول می زند که ما هم... که دیگر مبتذل شده و توهین آمیز!) و آن وسط فوئر باخ و پینوکیوی تکه پاره شده...

استفاده از ابزار و تکنولوژی و سرمایه گذاری روی نمایش و تجربه های جدید همه خوب است و به نوعی امتیاز برای یک کار اما همه’ این ها وقتی بدون خلاقیت کنار هم بنشیند ملغمه’ بی سر و تهی می شود که به قول دوستی جزئیات خوبی دارد ولی مرده شور ترکیبش را ببرد.

اسکار فیلمنامه غیر اقتباسی به چه کسی رسید!؟

مهدی فاتحی — Mon, 27 Feb 2012 20:42:04 GMT

به نظر من اصغر فرهادی بیشتر از آنکه یک فیلمساز سطح بالا باشد یک فیلمنامه نویس درجه یک ایرانی است کسی که به بسیاری از فیلمسازان دیگر نیز مشاوره داده و می دهد.نیازی به توضیح اضافه نیست و کافی است به سه فیلم آخر او یعنی چهارشنبه سوری درباره’ الی و جدایی نادر از سیمین نگاه کنید.نقطه’ قوت هر سه فیلم فیلمنامه آن است و ساخت فیلم بیشتر از هر چیزی رعایت کردن استانداردهای سینماست.اما فیلمنامه ها دارای پیرنگ ها و شخصیت سازی های دقیقی است که با موقعیت سازی های به جا به وجود آمده است.

فیلمنامه جدایی نادر از سیمین کاندید اسکار شد ولی برنده اسکار نشد و فیلمنامه نیمه شب در پاریس وودی آلن برنده شد.بحثی نیست که به دلایل زیادی مشخص است که فیلمنامه وودی آلن به مراتب از فیلمنامه فرهادی ضعیف تر است.کاری که به نظر من مثل بقیه’ فیلم های جدید وودی آلن بیشتر در سطح ارایه’ یک حرف یا ایده باقی مانده است.وودی آلن به نظر من نابغه ای است در عرصه’ فیلمسازی که حتی می تواند با کوچکتر و ساده ترین موضوعات یک فیلم جذاب بسازد اما در مقابل فیلمنامه نویس های همشهری اش مثل چارلی کافمن حرف زیادی برای گفتن ندارد.

پس چرا اسکار به این فیلمنامه رسید؟اولین دلیلش شاید زبان متن فیلمنامه است زیرا داوران اسکار فیلمنامه متن آن را می خوانند و نظر می دهند.دوم شاید نگاه سینمای صنعتی در هالیوود است که به این نوع فیلمنامه هایی که از ایده و جذابیت برخوردار است بهای بیشتری می دهد تا فیلمنامه هایی چون جدایی نادر از سیمین که کفه آن بیشتر به پرورش شخصیت و به فکر انداختن تماشاگر سنگینی می کند تا جذابیت.

به هر صورت کاندید اسکار فیلمنامه شدن هم خود قدم بلندی است و بی گمان فرهادی لیاقتش را داشته و دارد.

امیر ارسلان نامدار و داستانی برای کودکان

مهدی فاتحی — Wed, 15 Feb 2012 19:28:49 GMT

اینکه این کتاب به چه شکل نوشته شده و و چه تاریخچه ای دارد موضوعی است که در دانشنامه های ادبی موجود و در مقدمهء کتاب به طور کامل توضیح داده شده است.اما بحث بر سر جایگاه این کتاب در ادبیات مثل هر کتاب یا اتفاق دیگر حاصل تصورات و ذهنیات ما ایرانی های کوتوله و مغرور است اینکه هر اتفاق و هر نوع دانشی در جهان و تاریخ از ابتدا در ایران شکل گرفته است!بر همین اساس عده ای با هزاران دلیل همراه با اراجیف این کتاب را رمان می نامند و گاه سنگش را بر سینه می زنند.برای رد این نظر کافی است در زندگی خود چند رمان کامل یا حتی ناکامل خوانده باشی و بعد تورقی به این کتاب کنی تا با لبخند از کنار این نظرات بگذری.

"امیر ارسلان نامدار"را می توان در نوع سلحشور نامه های عاشقانه قرار داد نوع داستان هایی که پیش از رابله و سروانتس نوشته می شد و اساسا رمان با به وادی طنز کشیدن و شکستن اصول این نوع داستان ها به وجود آمد.

قهرمان"امیر ارسلان نامدار"نیز مثل نوع داستان های اسلافش نه یک شخصیت بلکه یک قهرمان افسانه ای است شخصی که شاهزاده است و مثل دیگر شاهزادگان قصه ها از خاندانش جدا افتاده و دوباره در پایان قصه به آن جلال و جبروت شاهنشاهی اش باز می گردد.نگارش تاریخچهء این چنینی برای قهرمان ها در داستان هایی قرون وسطایی این بود که اصولا اعتقاد داشتند هر نوع قدرت و مکنتی در ید قدرت شاه و شاهزادگان است و این فروهری است که به آن ها ارزانی داده شده و مردم عادی بی بهره از آن هستند به طوریکه در اینجا هم برای شورشی ها و غارتگرانی چون نادرشاه و آقامحمدخان نیز به دنبال ریشه های اصیل و فروهر می گشتند و قصه ها و افسانه ها بود که برای شان می ساختند.

امیر ارسلان نیز شاهزاده ای است که وقتی مادرش او را باردار بوده در جنگی اسیر شده و بعد به دنیا آمده و حالا کنار رعایا بزرگ شده ولی از همان ابتدا نیروهای ماورایی در او پیداست.

امیر ارسلان نیز مثل تمام قهرمان های سلحشور نامه های عاشقانه به دنبال عشقش در دیار دیگر می رود و به خاطر او دست به هر کاری می زند؛این خصیصه نیز تنها متعلق به شهزادگان است و تنها انسان های صاحب فروهرند که عشق و معشوق را می شناساند و در واقع یک عاشق واقعی هستند.او در راه به دست آوردن معشوقش که دختر پادشاه سرزمین دشمنش است به سرزمین جادویی وارد می شود و با اهریمن و جادو می جنگد و گاه نیز ار سر حماقت مثل ساده لوحان فریب می خورد(تا قصه جلو برود زیرا در این نوع داستان ها خود قصه و جذابیت آن از هر حقیقت مانندی یا شخصیت پردازی ارجح تر است.) و گاه بدشانسی می آورد.

اما در ساخت و پرداخت این سرزمین جادویی و این اوج و فرودهای قصه تخیل فوق العاده ای به کار رفته است که می تواند خوراک کارتون های شرکت والت دیسنی شود(البته نه امروز بلکه شاید بیست یا سی سال پیش از این.)

تنها نکته ای که امیر ارسلان را به عنوان قهرمان یک قصه متمایز می کند این است که در میان اتفاقات گاه به این فکر فرو می رود که چرا من خودم را برای یک زن به کشتن بدهم یا این همه رنج ببرم آیا بهتر آن نیست که به سرزمین خودم برگردم و به پادشاهی خودم در آن سرزمین ادامه دهم.اما این غوطه ور شدن در فکر عامل هیچ نوع عملی از طرف او نمی شود و حتی شک و تردیدی نیز در او ایجاد نمی کند بلکه پاراگرافی است که عملا" از متن و قصه بیرون می زند و شاید وجودش به این خاطر باشد که جمع شدن و به تحریر در آمدن این قصه در زمانه ای انجام گرفته است که قرن ها از عمر این نوع داستان ها و شخصیت ها گذشته و حتی نزدیک به یک قرنی هم از عمر رمان های مدرن گذشته است و اضافه شدنش بیشتر از بی سلیقگی است و بیسوادی تا دلیلی بر امروزی شدن قصه.

به هر حال از چنین کتابی هنوز هم می توان کارتونی برای کودکان فراهم کرد اتفاقی که با پیشنهاد ناشر و تهیه کنندهء انیمیشنی داشت به تحقق می رسید و متن فیلمنامهء ابتدایی آن هم تهیه شد اما مدت هاست در انتظار مجوز و دیگر چیزها در حال خاک خوردن است و مثل دیگر ایده ها و آدم ها در این وادی در حال فراموش شدن.

درباره’ خاطره ای از کریسمس در مجله تجربه

مهدی فاتحی — Wed, 01 Feb 2012 18:43:39 GMT

مهدی یزدانی خرم

آهسته گی

کتاب "خاطره ای از کریسمس" نوشته ی ترومن کاپوتی مجموعه ای از سه داستان به هم پیوسته است که تم مشترک نوجوانی هر سه را در برگرفته است. این سه داستان نمایان گر وضعیت نوجوان هایی تک افتاده هستند مقابل دنیایی از بزرگسالی،آن هم در حالی که این دنیا در کلیت خود چیزی برای ارائه به ایشان ندارد.کاپوتی هر چند نسبتا" نویسندهء کم کاری بود اما،رمان ها و داستان های باقی مانده از او نشان می دهند چطور می توان از امری به شدت بی اهمیت به ساختاری بسط یافته رسید.هر سه داستان این کتاب تمی این گونه دارند و اصولا" اتفاقی هم در آن ها نمی افتد.قهرمان های او با مسالهء تنها رها شدن رو به رو هستند که به خصوص در داستان "مهمان روز شکر گذاری" می توان این امر را مشاهده کرد.سکوت،ترکیبی از کودکی آمریکایی و روزهای خوش گذشته و هم چنین تلاش برای پنهان نگه داشتن راز از جمله اموری هستند که نویسنده سعی کرده تا با در هم آمیختن شان یک فضای تقلبی بسازد.این فضای تقلبی یا جعلی ست که در فرآیند درک متن خواننده را اسیر و درگیر خود کرده و اجازه نمی دهد تا او بتواند دچار نوعی نوستالژی شود که در انبوهی از داستان های که با تم نوجوانی و روزهای عید هستند،وجود دارد.بنابراین این سه داستان را باید از شخصی ترین و طبعا" تلخ ترین نوشته های کاپوتی محسوب کرد.فکر می کنم در داستان های کم اتفاق و پر جزییات کتاب نوعی از رهاشده گی و عدم تعین نویسنده را بتوان مشاهده کرد.داستان ها فرمی اتوبیوگرافیک دارد و به همین دلیل است که معتقدم کاپوتی در امر خوانش این فرصت را به خواننده می دهد تا او رابا پیشینه ی شهرت و ویژگی های اش درک کند و سپس درباره ی متن ها فکر کند. درواقع شکل خوانش پیشنهادی کاپوتی منحصر به فرد است؛او خودش را به مثابه موجود درمانده ی داستان ها نمایش می دهد و علاقه دارد این خود فرامتنی خواننده ی آگاه تر را دچار بازخوانی او و روزگارش کند.فرم داستان که برگرفته شده از سنت داستان های کریسمسی اروپایی با استعانت و صد البته ساخت شکنی نمونه دیکنزی آن است.کلان گویی کلاسیک را هدف قرار می دهد.درخشش ذهن این داستان نویس را تماشا کنید که با الهام از فرمی عادی و بدون پیچیدگی چطور خود ژانر را دچار فساد و تهی بودن می کند.نوجوان های او در حال تماشای رویارویی دور هستند که قاعدتا" ریشه های شان و آنچه که به شکل کلاسیک هویت می نامیم اش در آن مستتر هستند اما،بی اهمیتی فراوانی که در تمام متن ها وجود دارد و خط اصلی روایت در حال فروپاشی اجازه ی ساخته شدن این هویت را نمی دهد.ما مدام با تمثیل غار افلاطون رو به رو هستیم،مدام سایه ها را می بینیم و این سایه ها برای نجات دادن زندگی کافی به نظر نمی آیند.کاپوتی در حالی که دلبسته گی اش را به یک دوران اعلام می کند اما بی معنایی و تهی شدن آن دوران را نیز روایت می کند؛چیزی برای خوشی وجود ندارد...این یک مفهوم تنیده شده در سازمان کلی رمان اوست و به همین خاطر امور،اشیاء و حتی آدم هایی که بخشی از این نوجوانی هستند،از دنیایی دیگر آمده اند و در نهایت هم فقدان جایی برای زیستن و باقی ماندن شان در متن دیده می شود. اوج این تلاش و عدم توفیق را می توان در داستانِ "خاطره ای از کریسمس"(که نام کتاب هم برگرفته شده از آن است)ملاحظه کرد؛هم زیستی مسالمت آمیز پیردختری نیمه دیوانه و نوجوانی در منطقه ای روستایی.چقدر این تصویر می تواند الهام بخش باشد برای حرکت متن به سوی ژانری آشنا،اما کاپوتی دقیقا" از این متن به "هیچ" می رسد،به عدمِ درک و شناختِ معاصر بودن از سوی راوی.راوی ای که مدام تلاش می کنند ،با خرده روایت ها و جزییات داستان را توجیه کند ناگهان در می یابد خاطره،همان امر شخصی و در حال زوالی ست که از دست می لغزد و دور و دورتر می شود.کاپوتی در پایانِ داستان از روحی معصوم می نویسد که ماچرای کوچکی را حل کرده و حالا در سرخوشی یافتن بهشت است.حسرتی که به کلیت متن رسوخ پیدا کرده و اجازه می دهد تا خواننده با فقدان در شکلی بدوی تر مواجه شود.این فقدان و تباهی امر مهم و شاید ایده ی بسیاری از نوشته های کاپوتی بزرگ است؛چیزهایی که به آسمان می روند،چیزهایی که در فاصله ی بین گناه و بی گناهی سرگردان باقی مانده اند.

درباره’ خاطره ای از کریسمس در مجله’ تاریخ شفاهی ایران

مهدی فاتحی — Fri, 27 Jan 2012 19:32:43 GMT

واقعیت محض و پرداخت داستانی

قالب‌های خاطره و داستان بده و بستان دارند؛خاطره از واقعیت می‌گوید و روایت داستانی با تزیینی از وصف‌های نزدیک به واقعیت، ادبی و خواندنی می‌شود. از این‌رو بعضی خاطره‌نویسان قالب کار خود را خاطره ـ داستان معرفی می‌کنند و برخی داستان‌نویسان در آثار نزدیک به مستند و واقعیت، به قالب خاطره نزدیک می‌شوند و معمولاً نمی‌گویند داستان ـ خاطره نوشته‌ایم بلکه خواننده متوجه می‌شود که اثر آنها چقدر نزدیک به واقعیت و خاطره است.

در ایران و این سال‌ها کتاب‌های بسیاری در مرز این قالب‌ها نوشته و منتشر می‌شوند. زیرا هر داستانی ریشه در واقعیت دارد و هر واقعیتی با در نظر گرفتن سبک و سیاق داستان‌نویسی امکان ورود به این قالب را دارد. در نمونه‌های خارجی هم می‌توان چنین آثاری را رصد کرد. البته تعداد محدودی از آنها شناسایی شده‌اند که می‌توان در خاطره‌ای از کریسمس و دو داستان دیگر را در جمع آنها قرار داد.

نسخه فارسی این کتاب با ترجمه مهدی فاتحی و چاپ انتشارات فیروزه در رده کتابخانه‌ای داستان‌های کوتاه آمریکایی قرن بیستم معرفی شده. اما متن، نسبت نزدیکی را با واقعیت زندگی نویسنده (ترومن کاپوتی ـ Truman Capote) گواهی می‌دهد.

کتاب با نگاهی به سرگذشت نویسنده شروع شده که 1930 م به دنیا آمده و 1984 از دنیا رفته است. این اشاره تأکید کرده که:

«پرداخت و استفاده از تکنیک‌های داستانی برای حوادث واقعی، کاپوتی را به سبک جدیدی از داستان‌نویسی رساند که هر دو را در بر داشت. واقعیت محض و پرداخت هنرمندانه.» (ص 8)

روایت‌های تدوین خاطره‌ای از کریسمس، «یک کریسمس» و «مهمان روز شکرگزاری» نام گرفته‌اند. و خودش در همه آنها حاضر است و ناظر.
مضمون این روایت‌های پیوسته مهم‌ترین مناسبت‌های دینی در زندگی مسیحیانی است که بیشتر آنها با زندگی دست و پنجه نرم می‌کنند تا روزگار بگذرانند. این گذران یا در ردیف هزینه‌های معاش به تصویر کشیده می‌شود و یا در زاویه روابط عاطفی که به صورت طبیعی باید در زندگی باشد، اما نیست. این صفحه را بخوانید:

«پول‌ها را در یک کیف پول منجوقی کهنه، زیر تخته لق کف اتاق که زیر یک گلدان کهنه زیر تختخواب دوستم است. قایم می‌کنیم کیف‌مان را خیلی کم از آنجا بیرون می‌آوریم. مگر برای اضافه کردن پول یا شنبه‌ها برای برداشتن پول از آن. هرشنبه من اجازه دارم 10 سنت برای رفتن به سینما از آن بردارم. دوستم تا به حال سینما نرفته است، علاقه‌ای هم ندارد. «ترجیح می‌دم تو داستان فیلم رو برام بگی بادیBuddy، این جوری بهتر می‌تونم تصورش کنم، تازه آدمی به سن و سال من نباید زیاد به چشماش فشار بیاره، بذار مسیح که اومد بتونم خوب ببینمش.» (ص 15)

گفت‌وگویی با نویسنده خاطره‌ای از کریسمس پایان بخش کتاب اوست و نشان می‌دهد او انسان رک و صریحی در نگاه به خود و دیگران بوده است و این را از واقعیت زندگی در اطراف خود به دست آورده است. منتهی تحت‌تأثیر روابط خاص در واقعیت جامعه خود نیز هست.
از سوی دیگر واقعیت‌ها، او را بی‌خیال بار می‌آورند و کار به آن‌جا می‌کشد که در اواخر عمر، دوستان نزدیکش از او فاصله می‌گیرند و بعد از مدتی خود را جدا از جهانی می‌بیند که شاید بر آن تأثیرگذار بوده است و در وضعیت نامناسبی از دنیا می‌رود. اما ترومن کاپوتی از دریچه 3 روایت کتاب خاطره‌ای از کریسمس نویسنده‌ای جزئی‏نگر، به خصوص در رفتار اطرافیان خود است و انسانی خاطره‌باز:

«ستاره‌ها می‌درخشیدند و برف‌ها در خیالم می‌چرخیدند. آخرین چیزی که به یادم می‌آید صدای صلح‌جویان مسیح بود که خطاب به من می‌گفت باید کاری بکنم. و من روز بعد آن کار را انجام دادم. با سوک Sook به دفتر پست رفتیم و یک کارت‌پستال یک پنی خریدیم. آن کارت‌پستال هنوز پیش من است. وقتی پدرم سال پیش مرد آن را در صندوقش پیدا کردم. رویش نوشته بودم: «سلام بابا، امیدوارم حالت خوب باشد. من خوبم و مطمئنم که اگر با کایتم تند رکاب بزنم خیلی زود به آسمانی می‌رسم، پس چشم‌هایت را خوب باز کن تا مرا ببینی و راستی، آره، دوستت دارم، بادی.» (ص 44)

کتاب درباره’ ادبیات منتشر شد

مهدی فاتحی — Sun, 15 Jan 2012 20:50:07 GMT

مجموعه مقالات و یادداشت هایی را که طی این چند سال اخیر در مطبوعات منتشر کرده بودم در مجموعه ای به عنوان "درباره" ادبیات" گنجانده ام و طبق قولی که داده بودم آن را به رایگان در اختیار دوستداران ادبیات قرار می دهم.شاید ابراداتی در متن و شکل کتاب باشد اما بیشتر از هر چیزی ترجیح من انتشار آزاد آن بود تا منبع کوچکی باشد از کتاب ها و دنیای نویسندگانش.دوستان زیادی بودند که به هر شکل لیستی از کتاب های ارزشمند و صاحب جایگاه در ادبیات می خواستند که به هر شکل بتوان آن ها را پیدا کرد و خواند و این کتاب می تواند کارکرد این چنینی هم داشته باشد زیرا که تمامی کتاب های معرفی شده در آن در بازار(سیاه یا سفید)موجود است.

این کتاب را تقدیم می کنم به جواد ماه زاده عزیز،به آن تار موی سفیدش که میان انبوه سیاهی شرمنده شد و رنگ باخت.

این کتاب شامل سه بخش کلی است که هر کدام شامل فصل های جداگانه ای است.بخش اول کتاب درباره’ ادبیات روسیه و مجموعه مظالبی است که من درباره’ ادبیات روس منتشر کرده ام که به طور کوتاه از نویسندگانی چون پوشکین، گوگول، ایوان گنچارف، تورگینیف،داستایفسگی،تولستوی،بولگاکف،شولوخوف مطالبی درج شده.بخش پایانی مجموعه مقالاتی است درباره’ ادبیات که بیشتر به ماهیت و جایگاه و نوع ادبیات پرداخته اند و بخش میانی که شامل:

1.گوستاو فلوبر مادام بواری،بوارو و پکوشه

2. روژه مارتن دوگار خانواده تیبو

3.جین آستین غرور و تعصب

4. ویرجینیا وولف موج ها

5.بالزاک کمدی انسانی

6. یودیت هرمان این سوی رودخانه ادر،آلیس

7. دی بی سی پی یر تابستان گند ورنون

8. جان آپدایک فرارکن خرگوش

9. هاروکی موراکامی پس از تاریکی،مجموعه داستان

10. دی.اچ.لارنس باکره و کولی، درس هایی از تاریخ ادبیات کلاسیک آمریکا

11. ماریو بارگاس یوسا گفتگو در کاتدرال، عصرقهرمان

12.ریچارد براتیگان رویای بابل

13.سام شپارد خواب خوب بهشت

14. هوراس مک کوی آن ها به اسب ها شلیک می کنند

15.میشل لبر کاناپهء قرمز

16. خاویر ماریاس مرد است و احساسش

17. اچ. جی. ولز ماشین زمان

18. دوریس لسینگ فرزند پنجم

19. پاتریک زوسکیند کبوتر

20. آلیس مونرو فرار

21. کازئو ایشی گورو بازمانده روز

22. ماکس فریش اشتیلر

23. کنوت هامسون گرسنه

24. الیاس کانتی کیفر آتش

25. کورت توخولسکی بعضی ها هیچ وقت نمی فهمن

26. ایتالو اسووو وجدان زنو

برای دانلود کتاب می توانید به سایت زیر مراجعه کنید:

http://s2.picofile.com/file/7250710107/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA.pdf.html

امیدوارم مورد استفاده دوستان قرار گیرد.

از وقتی شعر را ممنوع کرده اند...

مهدی فاتحی — Sun, 08 Jan 2012 20:57:53 GMT

سبک و سیاق داستان نویسی بوتزاتی زیاد مورد پسند من نیست هر چند که بسیاری از کارهای او را خوانده ام چون همیشه در کارهای بوتزاتی اثری از یک فکر و محتوای ارزشمند وجود دارد و برخلاف نویسندگانی مثل کارور تنها با یک احساس یا موقعیت داستان نمی نویسد.اما استفاده های زیاد او از اشارات و سمبل گاه و بی گاه توی ذوق می زند و در واقع من هم شاید مثل همعصرانش بیشتر به نوع داستان نویسی آمریکایی دلبسته ام تا این نوع داستان ها که به نوعی قصه های قدیمی را یادآور می شود.

اما در کار هر نویسندهء صاحب سبکی(حتی آن هایی را که دوست شان ندارید) اگر واقع بینانه نگاه کنید کارهایی پر ارزشی دیده می شود که انگیزه ای ایجاد می کند تا همهء کارهای او را بخوانیم.در مجموعهء "شصت داستان"بوتزاتی به ترجمهء محسن ابراهیم هم کارهای متفاوتی دیده می شود؛از ضعیف ترین و کلیشه ای ترین داستان ها تا داستان هایی که می توان با آن ها لحضه ای تجربه زندگی سوخته ات را دوباره بازخوانی کنی.اما در شروع یکی از داستان های این مجموعه به نام "ممنوع بود" متنی قرار گرفته که به نوعی می توان گفت روایت امروز ماست بی آنکه بخواهم دربارهء چرایی و چگونگی آن چیزی بگویم تنها خود متن را از کتاب می آورم چون که خودش بهتر از هر تفسیر و تعبیری گویای حضورش در این مکان است:

از وقتی که شعر را ممنوع کرده اند زندگی برای مان مسلما" خیلی راحت تر شده است.دیگر نه از آن بی حالی ها خبری است و نه از آن هیجان های بیمار گونه و نه از آن خیال پروری های افراطی که برای مصلحت عموم خطرناک است.تنها چیزی که واقعا" ارزش دارد همان فعالیت های تولیدی است و واقعا" نمی شود سر درآورد که چه طور انسان طی هزاران سال،این واقعیت اساسی را نادیده گرفته است.

به طوری که می دانیم،برخی از سروده های تهیج کننده ای که به درد کارهای بزرگ ملی بخورند-البته سروده هایی که از غربال سانسور شریف ما رد شده باشند-در محدوده ء مجاز باقی می مانند.آیا می شود اسم این ها را هم شعر گذاشت؟نه خوشبختانه.این ها بدون آنکه راهی به سمت افراط کاری های ناصواب تخیل بگشایند،روح کاربر را قوت می بخشند.به عنوان مثالی مشخص آیا در جایی که ما هستیم قلب هایِ به اصظلاح دچار رنج های عشق می توانند محلی از اعراب داشته باشند؟آیا می توان پذیرفت در دنیای ما که وقف آثار جدی است،روح دچار هیجانات فاقد-همانطور که هر کس باید اذعان داشته باشد-هر نوع فایدهء به درد بخوری شود؟

....

فیلم های امروز

مهدی فاتحی — Sun, 01 Jan 2012 21:07:45 GMT

در بین فیلم های جدیدی که دیدم هیچکدام چشمگیر نبودند و آنچه از فیلمسازنش توقه داشتم نبود.اما در مقابل فیلمی از سینمای رومانی دیدم به نام Silent Wedding که از هر نظر بی نظیر یود.فیلمی با لحن شوخ طبعانه و طنز دربارهء دورهء از تاریخ رومانی که زیر سلطهء روسیه است.داستان روایت عروسی است که مصادف با مرگ استالین می شود و هر نوع جشن و پایکوبی به مدت یک هفته ممنوع می گردد اما ساکنان آن دهکده که همگی سرخوش هستند نمی خواهند و نمی توانند دست از جشن گرفتن و رقصیدن بردارند.آن ها تمام سرخوشی ها و مهمانی روز عروسی شان را کاملا" بی صدا برگزار می کنند مبادا که ماموران استالین بویی ببرند.فیلم به شکل تراژیکی پایان می پذیرد و به سینماگران ما یاد می دهد که چگونه می توان از یک دورهء تاریخی و مسئلهء تراژیک فیلم صاحب ارزش و پویای ساخت.

راندن یا drive ،نیکلاس ویندینگ رفن

فیلم خوبی است یعنی جزو بهترین فیلم های امسال است.فیلمی با مایهء های اکشن و نزدیک به سینمای تارانتینو با بازی های ارزشمند.اما با همهء این اوصاف این فیلم به نظر من فیلم خوبی است شبیهء خیلی از فیلم های خوب دیگری که دیده ام نه چیز دیگر.تنها از طریق نام فیلم که می توان آن را علاوه بر راننده بودن شخصیت اصلی به غریزه انسانی که عامل تمام رفتارهای آن است(از نگاه فرویدی]می توان تعابیر دیگر و ارزشمندی از فیلم داشت که فعلا" در حوصلهء این متن نیست.

درخت زندگی،ترنس مالیک

ترنس مالیک فیلمسازی که بیشتر دوست دارد پشت دوربین با شد تا مقابل آن تنها پنج فیلم در کارنامه اش دارد اما همهء فیلم هایش بحث انگیز و مطرح بوده اند.اما فیلم فیلم آخرش که برندهء نخل طلای کن هم شد به نظر من بیشتر متظاهرانه بود تا اندیشمندانه.این فیلم که با تصاوری طولانی از ابتدای آفرینش جهان آغاز می شود و به مقاطع کوتاهی از یک خانوادهء ورستایی آمریکایی در دهء پنجاه می پردازد با استفاده از تصاویر مستند از سیارات و بازسازی به وجود آمدن جهان سعی دارد به تماشاگرش بگوید من صرفا" قصد قصه گویی یا روایت تراژدی ندارم بلکه حرفم بزرگ تر از آن چیزی است که گفته شده.در واقع آنچه مالیک در این فیلم با اغراق سعی بر گفتنش دارد می تواند تنها در یک موقعیت داستانی یا احترام به بیننده که خود توانایی تحلیل و بازسازی دارد گفته شود.

نیمه شب در پاریس،وودی آلن

آخرین فیلم وودی آلن که اگر اسمش هم در تیتراژ نمی آمد حدس اینکه چه کسی این فیلم را ساخته کار سختی نبود.نیمه شب در پاریس جزو کارهای ارزشمند وودی آلن مثل آنی هال،شالوده شکنی هری،رز ارغوانی قاهره زن ها و شوهرها و ...به حساب نمی آید.اما مثل هر فیلمی که وودی آلن دوست داشتنی بسازد قابل قبول است.فیلمی که ظاهرا" مثل بسیاری از فیلم های اخیر وودی آلن تنها بر اساس یک فکر یا سوال ساخته شده و قصه حول آن شکل گرفته است فکری نه چندان جدید یا خاص دربارهء اینکه هر کس در هر دوره ای حسرت دوران پیش از خود را می خورد و چه فکر اشتباهی! با اینکه وودی آلن سعی کرده از بازیگری شبیه جوانی خودش استفاده کند و بازیگرش هم سعی کرده یک کپی برابر اصل از وودی آلن باشد اما به هیچ عنوان از پسش برنیامده و نقطه ضعف اصلی فیلم بازی بازیگرانش است.تلاشی که می توان گفت همیشه بی نتیجه بوده و بیشتر فیلم های وودی آلن که خودش در آن حضور ندارد به دل نمی نشیند.اما دربارهء قصه و بازنمایی تاریخی که از نویسندگان و هنرمندان می شود باید گفت تنها کسانی از چگونگی یا مسائل شخصیت هایی مثل همینگوی،فیتزجرالد،بونوئل و دالی سر در می آورند که دست کم آشنایی هر چند مقدماتی با این اشخاص و آثارشان داشته باشند وگرنه تماشای فیام بیشتر به یک سرگرمی تبدیل می شود و از آن نیش و کنایه های وودی آلن چیزی نخواهند فهمید.

مالیخولیا،لارس فون تریه

بعد از فیلم فوقالعاده ضد مسیح که متن مفصلی دربارهء آن در وبلاگم گذاشتم باید گفت ملانکولی نه تنها حرکتی رو به جلود بلکه حتی روب عقب است؛فیلمنامه چندپاره،عدم تمرکز روی یک داستان یا موضوع یا شخصیت،نبود اندیشه های ژرف و تازهء مثل فیلم های دیگر او این فیلم را به نظر من ضعیف کرده است البته ضعیف در مقابل کارهای دیگرش.چیزی که مشخص است فون تریه نتوانسته اندیشهء آخرالزمانی را با شخصیت پردازی ها خوب گره بزند و به نوع فیلم متفاوتی از یک موضوع آشنای بیشتر هالیوودی بسازد و نتیجه فیلمی شده که با وجود تصاویر و کارگردانی گاه ارزشمند بدون اینکه تکانی به تماشاگرش دهد به پایان می رسد.بخش اول فیلم خوب شزوع می شود و آرام آرام به سمتی می رود که منتظر ظهور دوبارهء یک شوک فکری و تصویری چون ضد مسیح هستیم اما برخلاف ضد مسیح در این فیلم مسئلهء سوبژکتو شخصیت و تمرکز روی خط داستانی دنبال نمی شود و روایت فیلمنامه به سمت دیگری می رود که زیاد دلنشین نیست یا در واقع در امتداد آن قرار نمی گیرد.مسئله برخورد سیارهء ای با زمین و نابود شدن آن هم،ساده انگارنه گفته می شود و پایانی از پیش معلوم دارد که ظاهرا" انگار با پیرتر شدن فون تریه نوعی محافظه کاری در اندیشهء او دیده می شود که با نزدیک تر شدن چهرهء مرگ بر هر انسانی اجتناب ناپذیر است.

خدمتکار،تت تیلور

فیلم بدی نبود؛اما نه از نوع فیلم هایی که حرفی برای گفتن داشته باشد.موضوعی قدیمی ،روایتی قدیمی و نتیجه گیری قدیمی:و تو حقیقت را خواهی یافت و حقیقت تو را آزاد خواهد کرد:انجیل.

یک داستان

مهدی فاتحی — Tue, 27 Dec 2011 20:20:10 GMT

منتشر شده در سایت ادبی عقربه:http://www.aghrabe.com/?p=773

مهدی فاتحی داستان‌نویس و مترجم است. در سال گذشته، دو رمان او از طرف وزارت ارشاد غیر‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌قابل‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ چا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌پ اعلام شد، اما در عوض رمان «ورق‌بازها» توسط انتشارات مردمک در خارج از ایران به چاپ رسید، و «خاطره‌ی کریسمس» نوشته‌ی ترومن کاپوتی، نویسنده‌ی معروف آمریکایی با ترجمه‌ی او و توسط نشر مروارید در ایران منتشر شد. گرچه دست‌رسی به رمان «ورق‌باز‌ها» برای خوانندگان در ایران چندان راحت نیست، اما در عوض کتاب‌خوان‌ها از داستان ترومن کاپوتی با ترجمه‌ی مهدی فاتحی استقبال خوبی کرده‌اند. غیر از این‌ها، او صاحب دو کتاب دیگر هم هست. داستان کوتاه «یکشنبه‌ی سیاه» منظر خوبی‌ست برای خیره شدن به ذهنیت داستانیِ او.

پیش از آن‌که توکا به‌ترین دوستم شود، موقعی که داشتم برای اولین بار به خانه‌شان می‌رفتم مادرم هشدار داده بود که مواظبش باشم:

«جدی می‌گم، به این حرفم گوش کن.»

پرسیدم:

«چرا؟»

«چون پدرش نیست. اصلاً معلوم نیست کجاست.»

«مرده؟»

«نمی‌دونم، هیچ‌کس هیچی نمی‌دونه.»

ده سالم بود و آن موقع کسی را در آن حدی نمی‌دیدم که برایم تکلیفی روشن کند. رفتم و اتفاقاً حسابی هم با او صمیمی شدم. یک روز که داشتیم با هم از مدرسه برمی‌گشتیم جلویش ایستادم و گفتم:

«تو بابات مرده؟»

«نه، چطور؟»

«پس کجاست؟ چرا هیچکی تا حالا بابای تو رو ندیده؟»

«چون بابا ندارم.»

همان شب مادرم را گوشه‌ی آشپزخانه تنها گیر آوردم و گفتم:

«خوب اون بابا نداره.»

«کی؟»

«توکا.»

مادرم که پشت به من و رو به قابلمه بود برگشت، لبخندی زد و به طرفم آمد.

«برو اون وَر.»

در یخچال را باز کرد و چیزی برداشت.

«مگه می‌شه آدم بابا نداشته باشه.»

«آره می‌شه، مگه شما تا حالا ندیدی؟»

«تو دیدی؟»

«آره، توکا بابا نداره.»

مادرم خندید و قابلمه به دست راه افتاد و گفت:

«بیا بریم شام بخوریم.»

دقیقاً یادم می‌آید، آن روز یکشنبه بود.

درست بیست سال بعد بود که خبر کشته شدن توکا را از یکی از دوستانم شنیدم. آن یکشنبه هوا پاییزی بود و تاریک. از آن روزهایی که از صبح منتظر باران هستی تا زیر رطوبتی که اطرافت را می‌گیرد سیگاری دود کنی، ولی باران نمی‌آید و صبح که از خواب بیدار می‌شوی می‌فهمی که نصف شب، چند ساعتی باران آمده و زمین را خیس کرده و قبل از آنکه بیدار شوی، دوباره هوا ابری و بی‌باران شده. شاید آن یکشنبه هم که مادرم با آن لحن بدش گفته بود «بیا بریم شام بخوریم» یک روز تاریک پاییزی بوده. آن یکشنبه‌ای که مدت‌ها دهان من را برای حرف زدن با مادرم بست و هر چه این‌در آن‌در زد نتوانست زبان من را برای حرف زدن باز کند و چند سال بعد هم از غصه دق کرد و بعد از هشتاد سال مرد.

از همان شب تصمیم گرفتم که دیگر با مادرم حرف نزنم. آنقدر از دستش عصبانی بودم که نصف شب بلند شدم و مثل فیلم‌های پلیسی که در تلویزیون دیده بودم به اتاقش رفتم تا با دست‌هایم خفه‌اش کنم. ولی وقتی به اتاق او و پدرم رفتم، چیزی دیدم که دیگر با او حرف نزدم. هیچ‌وقت آن صحنه را فراموش نمی‌کنم. آن‌ها نه متوجه باز شدن در اتاق‌شان شدند و نه من را دیدند که چند دقیقه‌ای مات و مبهوت آن‌ها را تماشا می‌کردم. آن شب تا صبح در حیاط خانه‌مان نشستم و به چیزهایی فکر کردم که به راحتی در یک شب مهتابی و سرد از بین می‌رفت.

از همان موقع بود که تصمیم گرفتم همه‌ی حرف‌هایم را فقط به توکا بزنم. توکا تنها کسی بود که می‌توانستم به او اطمینان کنم. همه‌ی خواهر برادرهایم فضول بودند و گاهی کنارم می‌نشستند و سوال‌هایی از من می‌کردند که می‌دانستم می‌خواهند جوابش را برای مادرم ببرند.

ولی توکا همیشه به حرف‌هایم گوش می‌کرد و چیزی نمی‌گفت. فقط با آن چشم‌های بی‌رنگش نگاهم می‌کرد و گاهی سرش را تکان می‌داد. او تنها کسی بود که حرف‌هایم را می‌فهمید. ولی توکا هم موقعی برایم به آدم نفهمی تبدیل شد که سعی می‌کرد در جوابم چیزهایی بگوید و به من چیزهایی یاد بدهد که من کسی را در حد و اندازه‌اش نمی‌دیدم.

سال‌ها بعد بود که توکا را قاتل مادرم می‌دانستم و دوست داشتم آن را با همان انگشت‌هایی که دیگر لاغر و بلند شده بود خفه کنم. ولی خیلی زود از دستم قِصِر در رفت و با دختری دوست شد که در هر ثانیه چند خط حرف می‌زد و هیچ‌کس هم نمی‌توانست جلویش را بگیرد. دیگر نمی‌توانستم توکا را تحمل کنم. چون هر کجا می‌رفت و می‌آمد، آن دختر همراهش بود.

هیچ وقت یادم نمی‌رود موقعی که رابطه‌ی توکا با او به هم خورد و یک روز به خانه‌ام آمد و درست روبرویم روی صندلی حصیری نشست و گفت:

«باهاش به هم زدم.»

«دیدم تنهایی.»

دیگر هیچ حرفی نزد و برایم تبدیل به همان توکای ده سالگیم شد. من هم دست از کشتنش برداشتم. بعد از آن تا چند سال ما با هم زندگی می‌کردیم. توکا هر وقت که لازم بود به حرف‌هایم گوش می‌داد و با چشم‌های بی‌رنگش نگاهم می‌کرد و سرش را تکان می‌داد.

درست در یکشنبه‌ای دیگر من با حریر آشنا شدم. البته شاید هم یکشنبه نبود ولی من بعد از آن روز سیاه، تمام اتفاقات زندگیم را در خاطرات یکشنبه‌هایم می‌گنجانم. حریر دختری بود قد بلند. این تنها تفاوتش با دختران دیگر بود و در بقیه خصوصیاتش فرقی با آن‌ها نمی‌کرد. وقتی کسی می‌پرسید که چه شد با او دوست شدی؟ می‌گفتم به خاطر قد بلندش. چون اگر دلیل دیگری می‌آوردم در جوابم می‌گفتند خوب فلانی هم که اینجوری بود چرا با او دوست نشدی؟ ولی قد بلند چیزی بود که در دختران هم نسل ما کمیاب است.

توکا هیچ‌وقت از رابطه‌ی ما دل خوشی نداشت و همیشه وقتی او را می‌دید اخم‌هایش در هم می‌رفت. ولی من از او خوشم می‌آمد و گاهی برای این‌که حرص توکا را دربیاورم وقتی خانه نبود از او یاد می‌کردم و جایش را در خانه خالی می‌گذاشتم. توکا هم سرش را تکان می‌داد و با آن چشم‌های بی‌رنگش نگاهم می‌کرد و هیچ‌چیز نمی‌گفت.

بالاخره رابطه‌ی من با آن دختر قد بلند مثل هر رابطه‌ی دیگری تمام شد و دوباره من ماندم و توکا. ماجرا از آن‌جایی شروع شد، شاید هم در یک یکشنبه، که آن دختر قد بلند از توکا شغل پدرش را پرسید. توکا که انگار عصبانی شده بود خیره به من نگاه کرد و کاپشنش را از جا لباسی برداشت و از خانه بیرون رفت. دختر که حسابی تعجب کرده بود نگاهی به من کرد و سرش را تکان داد. گفتم:

«بهتره پاشی بری بیرون، تا اون برگرده.»

«چی شد؟»

بلند شدم و مانتویش را دستش دادم و با انگشت شستم به در آپارتمان اشاره کردم. دختر لباسش را پوشید و همانطور که داشت زیر لب می‌گفت «شما هر دوتون دیوونه اید» از خانه بیرون رفت. نیمه‌های شب بود که توکا با کاپشن خیس و موهای خشک به خانه آمد و روی کاپه دراز کشید و خوابید.

از فردای آن شب همه چیز دوباره به روال سابقش برگشت و توکا برای من شد همان توکای ده سالگیم و من هم برای توکا.

شاید گفتن ندارد که مثل همه‌ی رابطه‌ها در روز یکشنبه‌ای من و توکا عاشق یک نفر شدیم و مدت ها به جان هم افتادیم و شاید هم باز گفتن ندارد که او هر دویمان را غال گذاشت و رفت. در این مدت گاهی به مادرم سر می‌زدم و شام یا ناهاری با او و پدرم می‌خوردم. مادرم دیگر حرفی از دوستان و رابطه‌هایم نمی‌زد. آن موقع وقتی حال نزارشان را دیدم و به فکر تلافی افتادم، تازه سر حرف زدن را با مادرم باز کردم. بعد هم به خاطر این‌که یا کرم داشتم یا هنوز به خودم شک داشتم، صحبت توکا را پیش می‌کشیدم و از این‌که با او هم‌خانه هستم حرف می‌زدم. برخلاف گذشته هیچ عکس العملی در صورت مادرم نمی‌دیدم. شاید به خاطر پوست سفت و کشیده‌اش باشد. به‌هر حال تلاش‌هایم برای تحریک مادرم دیگر به کار نمی‌آمد. او ملچ ملوچ کنان غذایش را می‌خورد و چیزی نمی‌گفت. بعد هم مثل همیشه ظرف‌ها را جمع می‌کرد و شروع به شستن آن‌ها می‌کرد. پدرم هم که مدت‌ها بود چشم دیدنم را نداشت یعنی اصلاً مرا نمی‌دید. سر سفره هم طوری برخورد می‌کرد که انگار مثل همیشه همان دو نفر هستند که آنجا نشسته‌اند و نفر سومی که مدت‌هاست قدش نزدیک به دو متر رسیده دیده نمی‌شود. چشم پدرم نسبت به من از موقعی کم سو شد که قدم از یک متر و نیم گذشت. هیچ‌وقت نمی‌دانستم پدرم چنین مشکلی دارد. اتفاقاً مادرم هم سر مرز بود و قدش دقیقاً یک متر و نیم.

پدرم برایم همیشه مثل یک علامت سوال بود. هیچ‌وقت نقش او را در زندگیم نفهمیدم. پدر داشتن تنها تفاوت من و توکا بود. چیزی که از موقعی که ما با هم هم‌خانه شدیم و قد من هم از یک متر و نیم بیش‌تر شد، از بین رفت. گاهی که من و توکا با هم به جایی می‌رفتیم که از ما اسم پدرمان را می‌خواستند، من با نگاهی به توکا، اسم پدرم را می‌گفتم و از او فاصله می‌گرفتم. دوست نداشتم آن نگاه سنگین و حقارت‌بار او را تحمل کنم.

من و توکا یکشنبه‌های زیادی را با هم پشت سر گذاشتیم تا بزرگ شویم، ولی هر دوی‌مان می‌دانستیم که هنوز در همان ده سالگی‌مان مانده‌ایم. این را اولین بار روبین به ما گفت. دوستی که یک روز با چمدانی جلوی در ایستاد و نزدیک یک سال در خانه‌مان ماندگار شد. هیچ‌کدام‌مان بعد از دوران مدرسه از او خبر نداشتیم. فقط مثل این‌که توکا او را در اینترنت یافته بود و خیلی چیزها برایش گفته بود. بعد هم که او با چمدان به خانه آمد و گفت که این چند سال را خارج کشور بوده و آمده سری به ما بزند و چند هفته دیگر برود. ولی این چند هفته‌ها مدام تکرار می‌شد و خیال رفتن نداشت. تا زمانی که رهن یک ساله‌ی خانه‌مان تمام شد و من و توکا تصمیم گرفتیم خانه جدیدی بگیریم و آدرسش را هم مخفی کنیم. به هر شکل او را از سر خودمان باز کردیم و بعد فهمیدیم که او در این چند سال هیچ جا نرفته بوده و در همان شهر زندگی می‌کرده است. بعد هم وقتی دیده است که هر دو هالوی مدرسه، البته به ظن او، با هم خانه‌ای گرفته‌اند، آمده و حسابی در خرجِ خورد و خوراک و اجاره‌ی خانه ‌جویی کرده است.

برخلاف تمام روابط، من و توکا بعد از مدتی دوباره عاشق یک نفر شدیم. آن هم درست در بُهبهیه‌ی جنگ. زمانی که همه‌ی مردم بر سر نان و غذا با هم جنگ می‌کردند، من و توکا برای خودمان گوشه‌ای گرفته بودیم و تنها چیزی که برایمان مهم بود، به دست آوردن دختری بود که برای هر دوی‌مان عشوه می‌ریخت. به همین خاطر هر دو تصمیم گرفتیم که به جنگ برویم و خودمان را به او، یا به هم‌دیگر و یا به خودمان نشان دهیم. به‌هر حال این اتفاق هم درست در روز یکشنبه افتاد. روزی که ما با کامیونی به طرف مرز حرکت کردیم تا با تمام پوست و خون‌مان از حیثیت‌مان دفاع کنیم.

چند ماهی از آن جنگ حیثیتی گذشت و من در آن مدت نه از توکا خبری داشتم و نه از آن دختر، که برای مرخصی به خانه برگشتم. مثل تمام رابطه‌های سه نفره، هیچ خبری از آن دختر نبود. شاید هم ازدواج کرده بود، یعنی این اولین فکری است که به ذهن یک مرد می‌آید. از توکا هم خبری نداشتم و نمی‌دانستم در کدام شهر دارد خودش را به بانویی نشان می‌دهد که معلوم نیست چند لشگر را به جنگ فرستاده. چند یکشنبه بعد، در یک پاییز بی‌باران بود که جنازه توکا را آوردند.

در روز خاک سپاریش خیلی دوست داشتم که آن دختر هم آن‌جا بود و به توکا به خاطر فداکاری‌هایش می‌نازید و در بغل من آرام می‌گرفت و من هم اشک‌هایش را با لبخند پاک می‌کردم. یا مادرم آن‌جا بود تا ببیند بعد از مدت‌ها چگونه قاتلش را در یک حرکت زیرکانه به خاک نشاندم و می‌خواهم به خاک هم بسپارم. یا پدرم که با آلزایمری که گرفته بود خودش را از دست همه‌ی خاطراتش آزاد کرده بود و در یک باغ با بقیه‌ی هم سن و سال‌هایش زندگی می‌کرد. پیرمرد‌هایی که معلوم نبود چه جنایت‌هایی در خانواده‌شان کرده‌اند و حالا که آبِ پوست بدن‌شان کم شده، دور هم جمع شده‌اند و خودشان را به آلزایمر زده‌اند تا نیازی به توبیخ‌شان نباشد.

ولی جای یک نفر هیچ‌وقت خالی نبود، چون از همان اول خالی بود و مثل سوراخی که در وان حمام آب را به جنب و جوش در می‌آورَد، همه‌ی زندگی ما را ساخته بود. مردی که با نبودش چیزی به وجود آورد که اسمش را زندگی گذاشتیم.